Биология кафедраси

kafedralar/biologiya.jpgКафедра мудири: б.ф.н. Абдуқулов Зафар Умрбоевич

Електрон манзили: zafar2525@umail.uz

Илмий мавзу: “Ўсимликларнинг шўрга чидамлилигида иккиламчи метаболитларнинг роли”

Кафедра тарихи

Умумий биология кафедраси 1985-йили ташкил етилган. Кафедра томонидан ўтган муддат давомида биология ва қишлоқ хўжалиги, биология-кимё, биология йўналишларида мутахассислар тайёрлаб келинмоқда. Бугунги кунда кафедра йирик ўқув ва илмий тадқиқотлар базасига ега: Експериментал биология илмий лабораторияси (унинг таркибий йўналишлари: биотехнология, Шўрга чидамли ўсимликлар генбанки, тажриба майдонлари, малакология), кафедра ахборот ресурс маркази, музей, ўқув лабораториялари ва аудиториялари, ўқув дала амалиётлар базаси, Минтақавий Тадқиқот Маркази кабилар шулар жумласидандир.

Кафедрага 1985-1987 йилларда И.Ш.Халпайев, 1987-1999 йилларда И.З.Ахметов, 1999-2001 йиллар А.А.Позилов, 2001-2009 йилларда Ҳ.Ҳ.Кушиев, 2010 йилда А.Позилов, 2011 йилда Н.О.Сулаймонов, 2012 йилдан З.У.Абдуқулов мудирлик қилиб келмоқда.

Кафедра профессор-ўқитувчилари биология йўналишидаги талабалар учун 20 та фан бўйича замонавий педагогик ва ахборот технологиялари асосида билим, кўникма ва малака бермоқдалар.

Кафедра аъзолари раҳбарлигида 1985 йилдан буён вилоятимиз ва қўшни вилоятларга “биология” йўналиши бўйича кадрлар тайёрлаб берилмоқда.

Кафедра таркиби

1

З.Абдиқулов

Кафедра мудири

2

А.Пазилов

Профессор

3

Ҳ.Кушиев

Профессор

4

С.Дадаев

Профессор

5

Т.Кулийев

Доцент

6

М.Алламуратов

Доцент

7

И.Ширинова

Доцент

8

Л.Ботирова

Доцент

9

А.Каримқулов

Доцент

10

Р.Бозорова

Катта ўқтивучи

11

К.Исмоилова

Катта ўқтивучи

12

М.Саидов

Катта ўқтивучи

13

А.Ешқувватов

Ўқитувчи

14

О.Юнусов

Ўқитувчи

15

Н.Аблакулова

Ўқитувчи

16

Р.Қодирова

Ўқитувчи

17

Н.Султонова

Ўқитувчи

18

Б.Алмаматов

Ўқитувчи

Кафедранинг бош илмий тадқиқот мавзулари “Ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишига биотик ва абиотик омиллар таъсири ва уларни идора етиш” ҳамда “Ўзбекистон ва унга туташ ҳудудларда тарқалган ҳайвонлар” деб номланади.

2003-2012 йиллар мобайнида кафедрада Ўзбекистон Фанлар Академиясининг илмий текшириш институтлари билан ўзаро ҳамкорликда 1 та фан доктори, 3 та фан номзоди ва 12 та магистр тайёрланди.

Ҳозирги кунда кафедрада 4 та докторлик, 3 та магистрлик диссертациялари устида илмий изланишлар олиб борилмоқда. Кафедра аъзолари илмий изланишлари натижаларини мунтазам равишда Халқаро ва Республика миқёсида ўтказилаётган илмий–амалий анжуманларда чоп еттиришмоқда. Жумладан, 2007-2012 йиллар мобайнида кафедра аъзолари томонидан чет ел журналларида 15 та, ОАК томонидан тан олинган илмий журналларда 24 та, Халқаро миқёсдаги илмий анжуманларда 20 та, Республика илмий анжуманларида 30 дан ортиқ ва ОТМ миқёсидаги илмий анжуманларда 60 дан ортиқ илмий мақолалар ва тезислар еълон қилинган.

Кафедрада “Доминант” тўгараги ташкил етилган бўлиб, унда 50 дан ортиқ иқтидорли талабалар кафедранинг тажрибали профессор-ўқитувчилари раҳбарлигида фаолият кўрсатишади.

Кафедра тадқиқотчилари томонидан олиб борилаётган илмий изланишларга Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг бир қатар илмий-текшириш институтларининг йетакчи илмий ходимлари акад. Ж.А.Азимов, проф. З.Тиллабаев, С.Мавлянов, Д.Долимов, Т.Раҳимова, А.Кучбоев, Самарқанд давлат университети профессори З.И.Иззатуллаевлар илмий маслаҳатчилик қилиб келмоқдалар.

“Биология” йўналишида бугунги кунда 200 дан ортиқ талаба илму-фан сирларини ўрганмоқдалар.

Талабалар ўқув режасида белгиланган фанларни чуқур ўзлаштириш билан бир қаторда Республика фан олимпиадаларида ҳам муваффақиятли иштирок етишмоқда.

Кафедра жамоаси вилоят, шаҳар таълим муассасалари билан узвий алоқа боғлаган ҳолда уларга амалий кўмак ҳам беради. Вилоят Халқ таълими бошқармаси ва кафедра ўртасида педагогик амалиёт ҳамда илмий тадқиқот ишлари юзасидан профессор-ўқитувчиларнинг синов-тажриба ишларини ўтказиш бўйича имзоланган ҳамкорлик шартномалари мавжуд.

Кафедра ва вилоят ўрта махсус касб-ҳунар бошқармаси тасарруфидаги таълим мауссасалари билан ўзаро ҳамкорлик йўлга қўйилган. 1- ва 2-Гулистон Педагогика коллежлари, Янгиер ва Сирдарё Педагогика коллежларида кафедра филиаллари фаолият кўрсатмоқда. Кафедра ўқитувчилари ушбу таълим муассасаларидаги ўқитувчиларга “Устоз-шогирд” тизими бўйича услубий ёрдам кўрсатмоқдалар.

Кафедрада ахборот-ресурс маркази, кафедра музейи, ўқув аудитория ва лабораториялари ҳамда експериментал биология лабораторияси фаолият кўрсатади.

Ахборот-ресурс маркази

Ахборот-ресурс маркази кафедранинг енг муҳим базасидир. Ушбу марказ 16 та охирги русум компютерларга, принтер, сканер ва видеопройекторга ега. Ахборот-ресурс марказида кафедрада ўқитиладиган барча фанлардан ўқув адабиётларнинг електрон вариантлари, електрон дарсликлар, маърузалар тақдимотларининг електрон варианлари, виртуал лаборатория ва виртуал стендлар мавжуд. Шунингдек, ахборот ресурс маркази кафедра ходимлари ва талабаларнинг илмий тадқиқот ишлари натижаларини намойиш қилиш ёки маълумотлар излаш учун ҳам муҳим аҳамият касб етади. Ахборот-ресурс марказида барча компютерлар интернетга уланган. Шунингдек, ахборот-ресурс марказда, кафедрада ўқитиладиган фанлардан адабиётлар, мажмуалар, услубий ишланмалар, БМИ, курс ишлари, диссертация ва илмий журналлар билан бирга кафедрада о`қитиладиган фанларга ва олиб борилаётган илмий тадқиқот ишларига оид илмий адабиётлар мавжуд.

Кафедра музейи

Музейда, кафедрада профессор-ўқитувчи ва талабалар томонидан олиб борилаётган тадқиқот ва услубий ишлар намуналари, минтақа ҳайвонот дунёси експонатлари ва препаратлари, минераллар намуналари жой олган. Шунингдек, музей кафедрада олиб борилаётган зоологик тадқиқотлар учун муҳим илмий лаборатория ҳамдир.

Ўқув аудиториялари ва лабораториялар

Кафедрада ўқитиладиган фанлардан лаборатория ва амалиёт хоналари, ўқув аудиториялари о`қув режалари талаблари асосида жиҳозланган. Лаборатория ва амалиёт хоналари талабаларнинг мустақил иш бажаришлари учун ҳам барча қулайликларга егадир.

Экспериментал биология лабораторияси

Ушбу лаборатория кафедрада олиб борилаётган илмий тадқиқот йўналишлари асосида ташкил етилган “Биотехнология”, “Шо`рга чидамли ўсимликлар генбанки”, “Малакология” тармоқ лабораторияларни ўз ичига олади. Лабораторияда олиб борилаётган тадқиқотлар мавзулари:

• Ўсимликларнинг ўсиш ва ривожланишига ташқи омиллар таъсирини ўрганиш ва уларни физиологик фаол моддалар ёрдамида идора етиш

• Шўрга чидамли ўсимликлар генбанки

• Ўсимликларни ҳимоя қилиш

• Шўрга чидамли ўсимликларни танлаш ва яратиш

• Марказий Осиё шароитида тарқалган қуруқлик моллюскалари

Лабораторияда охириги йилларда қуйидаги мавзуларда давлат ва халқаро даражалардаги лойиҳалар бажариб келинмоқда:

• “Ҳашаротларнинг мослашиш механизмини ўрганиш” мавзусида фундаментал тадқиқотлар (2000-2003);

• “Орол ҳавзасида йер ва сув ресурслари деградациясига қарши курашиш асосида қишлоқ аҳолиси учун қулай шароит яратиш” мавзусида ИWМИ, ИCАРДА, ИCБА халқаро ташкилотлари билан ҳамкорликда халқаро амалий лойиҳа йўналишида (2005-2007);

• “Маҳаллий хомашё асосида буғдойнинг ўсиш ва ривожланишини стимулловчи ва замбуруғли касалликларига қарши таъсир етувчи препарат яратиш” мавзусида амалий тадқиқот йўналишида ЎзМУ билан ҳамкорликда (2006-2008);

• “Ўзбекистон ва унга ёндош ҳудудларда тақалган қуруқлик моллюскалари ва уларнинг ендемик еволюцияси” мавзусида фундаментал тадқиқотлар (2008-2012);

• “Буғдойнинг замбуруғли касалликларига қарши препарат яратиш” мавзусида амалий тадқиқотлар (2009-2011);

• “Картошканинг шўрга чидамли навларини танлаш ва йетиштириш технологиясини ишлаб чиқиш” мавзисида CИП халқаро ташкилоти билан (2008-йилдан);

• “Мирзачўл шўрга чидамли ўсимликларини сақлаш ва шўрланган йерларни қайта тиклаш” (2009-йилдан);

• “Шўрланган тупроқ шароитида донли екинларнинг ўсиши, ривожланишини авжлантирувчи ва патогенларига сам,арали таъсир етувчи препаратлар яратиш” мавзусида амалий тадқиқотлар (2012 йилдан);

• “Чўлланиш жараёнида Мирзачўл воҳаси шўрланган тупроқлари фитомелиорастиясини тадқиқи” мавзусида амалий тадқиқотлар (2012 йилдан);

• “Ўзбекистон ва унга туташ ҳудудлар қуруқлик моллюскаларида тур ҳосил бўлиш жараёни ва ўзгарувчанлик қонуниятлари тадқиқи” мавзусида фундаментал тадқиқотлар (2012 йилдан);

• “Шўрга чидамли ўсимликлар миллий генофондини шакллантириш ва ундан ишлаб чиқаришда фойдаланишни йўлга қўйиш” мавзусида инновасион тадқиқотлар (2012 йилдан).

Ўсимликларнинг ўсиш ва ривожланишига ташқи омиллар таъсирини ўрганиш ва уларни физиологик фаол моддалар ёрдамида идора етиш.

Ушбу йўналишида олиб борилаётган тадқиқотлар натижасида ўсимликлардан ажратиб олинган айрим табиий физиологик фаол моддаларни ин витро шароитида ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишига таъсирини ўрганиш асосида стимуляторлик ва фунгитоксик хусусиятлари аниқланди. Улар асосида тайёрланган препарат буғдойнинг ўсиши ва ривожланишини стимулловчи сифатида ишлаб чиқаришга тавсия етилди.

Ин витро шароитида буғдойни коллекцион намуналарини тадқиқ қилиш асосида шўрга чидамли белгилари аниқланди.

Буғдойнинг замбуруғли касалликларини ин витро шароитида ўрганиш асосида фунгицидларнинг таъсир етиш муддатлари ҳам аниқланди.

Кузги буғдойни ҳар хил даражада шўрланган тупроқ шароитида ўсиш ривожланишини ўрганиш асосида олинган натижалар алоҳида аҳамиятга егадир. Бунда буғдойнинг шўрга чидамлилик даражаси фенол бирикмаларининг ҳосил бўлиш даражасига боғлиқ еканлиги аниқланди. Илдиз тўқималарида ҳосил бўлган фенол тупроқ таркибидаги сувда ерийдиган туз ионлари билан комплекс бирикмалар ҳосил қилиб, унинг чидамлилик даражасининг ошишига сабаб бўлади.

Шўрга чидамли ўсимликлар генбанки

Шўрга чидамли ўсимликларнинг маҳаллий шароитда мавжуд ва йўқолиб бораётган турлари, қишлоқ хўжалигида йетиштирилаётган ўсимликларни шўрга чидамли нав намуналарининг гермоплазмаларини сақлаш ва био хилма-хилликни ривожлантириш мақсадида ташкил етилган. Маҳаллий ва четдан интродукция қилинган ўсимликларни қайта ўрганиш асосида улар орасидан тупроқдаги тузларни бириктириб олиш механизми аниқланди ва ушбу ўсимликлардан шўрланган йерларни екологик қайта тиклаш ва био хилма-хилликни сақлаш бўйича татбиқий ишлар амалга оширилди.

Ўсимликларни ҳимоя қилиш

Ўсимликларни ҳимоя қилиш ва био хилма-хилликни сақлаш бўйича зараркунанда ҳашаротлар ва касалликларга қарши курашиш чораларини ишлаб чиқиш бўйича тадқиқотлар олиб борилди. Олиб борилган тадқиқотлар асосида буғдойнинг замбуруғли касалликларига қарши ДКМ-1 препарати яратилди, буғдойнинг зарарли хасва ҳашаротига қарши билогик кураш усуллари аниқланди.

Шўрга чидамли ўсимликларни танлаш ва яратиш

Ўсимликларнинг коллелцион ва четдан интродукция қилинган намуналарини ўрганиш асосида шўрга чидамли белгилари ўрганилди. Шўрланиш даражаларини ўсимликларнинг ўзгарувчан ва детерминацион белгиларига таъсирини аниқлаш асосида буг`дойнинг маҳаллий шароитга мос бўлган 4 та, пахтанинг 2 та нави яратилди ҳамда юқори шўрланиш даражасига чидамли галофитлар аниқланилиб, ишлаб чиқаришга тавсия етилди.

 Марказий Осиё шароитида тарқалган қуруқлик моллюскалари

Моллюскалар енг муҳим табиий еcоиндикаторлардир. Уларни ўрганиш асосида тирик организмларнинг еволюцион ривожланиш қонуниятларини ва ташқи омиллар таъсирида тирик организмларда юзага келиши мумкин бўлган ўзгаришлар ҳақида хулосалар қилиш мумкин. Ушбу йўналишда олиб борилаётган тадқиқотлар асосида қуруқлик моллюскаларининг биотопларда тарқалиш қонуниятлари ўрганилди. Ўзбекистон ва унга ёндош бўлган ҳудудларда қуруқлик моллюскаларининг ўндан ортиқ янги турлари аниқланди.

Ҳамкорлик алоқалари

Кафедрада олиб борилган тадқиқотлар асосида кўпгина илмий марказлар ва халқаро ташкилотлар билан илмий алоқалар йўлга қўйилди. Ушбу алоқалар ўзаро ҳамкорлик шартномалари асосида кенг ривожланиб бормоқда.

Кафедрада тадқиқотчилар фаолияти:

1. Ешқувватов А. Мавзу: 03.00.07- Ташқи омиллар таъсирида буғдой белгиларидаги ўзгарувчанлик ва детерминасияланганлик даражасининг биокимёвий ва физиологик хусусиятлари.

2. Исмоилова К. Мавзу: 02.00.10-Буғдойнинг ўсиш ва ривожланишига стероид бирикмаларнинг таъсирини ўрганиш. Илмий рахбар: б.ф.д., доцент Кушиев Ҳ.Ҳ.

3. Саидов М. Мавзу: 03.00.08-Оҳангорон ҳавзаси қуруқлик моллюскаларининг биоекологик хусусиятлари. Илмий рахбар: профессор Позилов А.П.

4. Аллаева Л. Мавзу: 02.00.10-Буғдойга зарар келтирувчиҳашаротларга қарши курашиш. Илмий рахбар: профессор Тиллабаев И.А.

Кафедрада олиб борилаётган илмий-услубий ишлар:

1. Дадаев С. – Зоология (Хордалилар). Дарслик. Тошкент: Ўзбекистон, 2011.

2. Пазилов А., Қаршибоев Ҳ.Қ. – Еволюцион таълимот фанидан амалий ва семинар машғулотлари. Ўқув-услубий қўлланма. Гулистон: Зиё нашриёти, 2011.

3. Барча фанлардан мажмуалар яратилган.

Кафедрада олиб борилаётган ўқув, ўқув-услубий вф илмий тадқиқот ишларининг тизимли тарзда йўлга қўйилиши асосида “илм орқали билим” тизими йўлга қўйиган. Инновацион гурулар фаолияти натижалари асосида ишлаб чиқариш корхоналари ва муассасалар билан корпоратив ҳамкорликлар бугунги кунда ўз самарасини бермоқда.

Кафедрада ташкил етилган “Ўқув-илмий комплекс” юқори малакали, рақобатбардош мутахассис кадрлар тайёрлаш ҳамда илмий алоқаларни ривожланиши учун муҳим омил бўлиб хизмат қилмоқда.

Ўқув-илмий комплекс тизими:

Кафедра манзили: Гулистон ш.. 4 – мавзе, Гулистон давлат университети, Табиий фанлар факультети, Биология кафедраси

1858 | 2017-12-29 12:33
Sayt bo'ylab izlash
Virtual qabulxona
Ishonch telefonlari
0 (367) 225-41-76
Universitet rektoriga murojaat
'Huquqiy axborot' kanali
DTM Sirdaryo viloyati bo'limi kanali
Edu.uz (rasmiy kanal)

Guliston davlat universiteti (GulDU)
Telefon: (0367) 225-02-75
Faks: (0367) 225-40-42

Manzil: Guliston sh. 4 mavze
Jamoat transporti: 2-4 yo'nalishdagi avtobus, universitet bekati
Email: glsu_info@edu.uz
Saytimizdan ma`lumot ko`chirilganda guldu.uz manba sifatida ko`rsatilishi shart.

Saytda xatolikni ko`rsangiz, xatoni belgilang va "CTRL+ENTER" tugmalarini bosib ma`muriyatga xabar bering!


Powered by Anvar Abduqayumov 2019
  • Kirish

    Login
    Parol
    Ro'yxatdan o'tish